Mechanizm CBAM w 2026 roku – co musi wiedzieć importer stali i aluminium?
Ekspercki przewodnik po CBAM – obowiązkach importerów, dokumentacji i ryzykach celnych przed wejściem w fazę pełną w 2026 roku.
Czym jest CBAM?
Dlaczego powstał?
Jak działa?
Od kiedy?
Co to jest CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism)?
CBAM, czyli unijny mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2 (często nazywany potocznie „podatkiem węglowym”), to jeden z najważniejszych instrumentów polityki klimatycznej Unii Europejskiej. Został on wprowadzony w ramach pakietu „Fit for 55”, którego celem jest redukcja emisji gazów cieplarnianych w UE o co najmniej 55% do 2030 roku.
Kluczowa data:
Faza pełna CBAM, wiążąca się z realnymi opłatami, obowiązuje od 1 stycznia 2026 r.
Dlaczego CBAM powstał?
Głównym celem mechanizmu jest walka ze zjawiskiem tzw. ucieczki emisji (carbon leakage). Do tej pory europejscy producenci (np. hutnicy) musieli płacić za uprawnienia do emisji CO2 wewnątrz UE, co podnosiło koszty ich produktów. Importerzy towarów z krajów o łagodniejszych przepisach środowiskowych (np. z Chin, Indii czy Turcji) mogli oferować te same produkty taniej, ponieważ ich cena nie uwzględniała kosztów klimatycznych.
CBAM wyrównuje te szanse, nakładając na towary importowane do Unii opłatę odpowiadającą kosztom emisji, jakie musieliby ponieść producenci na terenie UE.
Jak CBAM działa w praktyce celnej?
• raportowanie ilości towarów i emisji
• brak opłat finansowych
• możliwe wartości domyślne
• status upoważnionego zgłaszającego CBAM
• zakup i umarzanie certyfikatów CBAM
• raportowanie danych rzeczywistych
Towary objęte obowiązkiem CBAM
| Sektor | Kody CN | Przykładowe produkty |
|---|---|---|
| Żelazo i stal | 72 (wybrane), 7301 – 7311, 7318, 7326 | Wyroby walcowane, rury, profile, konstrukcje stalowe, zbiorniki, a także drobne elementy jak śruby, wkręty i nity stalowe. |
| Aluminium | 7601, 7603–7614, 7616 | Aluminium nieobrobione plastycznie, proszki, pyły, pręty, profile, druty, blachy, taśmy, folie, rury i konstrukcje z aluminium |
| Nawozy | 2808, 2814, 2834 21 00, 3102, 3105 | Kwas azotowy, amoniak, azotany potasu, nawozy mineralne lub chemiczne azotowe, nawozy wieloskładnikowe. |
| Cement | 2523 10 00, 2523 21 00, 2523 29 00, 2523 30 00, 2523 90 00 | Klinkier cementowy, cement portlandzki, cement glinowy, cementy hydrauliczne. |
| Energia elektryczna | 2716 00 00 | Energia elektryczna importowana z krajów spoza UE. |
| Wodór |
2804 10 00 | Wodór (często wykorzystywany w procesach przemysłowych i chemicznych). |
| Chemikalia (prekursory) |
Wybrane kody z działu 28 i 29 | Wyroby chemiczne powiązane z produkcją nawozów i polimerów. |
Dokumentacja od dostawcy – jakich danych wymaga CBAM?
Od 2026 roku sam fakt zadeklarowania importu towaru objętego CBAM nie wystarczy. Jako importer musisz posiadać szczegółowe informacje pochodzące bezpośrednio z zakładu produkcyjnego (instalacji), w którym towar został wytworzony.
Jakich konkretnie danych musisz żądać od dostawcy?
🏭
Emisje bezpośrednie (Direct Emissions): Ilość CO₂ wyemitowana bezpośrednio podczas procesu produkcji (np. ze spalania paliw w fabryce).
⚡
Emisje pośrednie (Indirect Emissions): Emisje powstałe przy produkcji energii elektrycznej zużytej przez fabrykę do wytworzenia danego towaru.
📍
Dane o instalacji: Dokładny adres zakładu oraz unikalny identyfikator instalacji (jeśli jest zarejestrowana w systemach KE).
📈
Wartości rzeczywiste vs domyślne: W fazie przejściowej dopuszczalne były wartości domyślne (uśrednione dane KE). Od 2026 roku kluczowe staje się raportowanie wartości rzeczywistych.
Uwaga: Jeśli dostawca nie dostarczy danych rzeczywistych, importer może zostać obciążony wyższą opłatą opartą na niekorzystnych wskaźnikach zastępczych (kary finansowe).
| Dokument / Dane | Cel użycia | Uwagi |
|---|---|---|
| Raport o emisjach (Emission Report) | Podstawa do obliczenia liczby certyfikatów CBAM. | Powinien zawierać dane o tonach CO₂ na tonę produktu (tCO2e/t). |
| Potwierdzenie zapłaconej opłaty węglowej | Obniżenie kosztów w UE. | Jeśli producent zapłacił już podatek węglowy w swoim kraju, możesz odliczyć tę kwotę od opłaty CBAM w Polsce. |
| Weryfikacja przez niezależny podmiot | Uwiarygodnienie danych przed KE. | Dane o emisjach muszą być zweryfikowane przez akredytowanego weryfikatora (obowiązkowe w fazie pełnej). |
Rola Agencji Celnej w procesie CBAM
Mechanizm CBAM to nie tylko nowy podatek, ale przede wszystkim potężne wyzwanie administracyjne. Agencja Celna Polagent przejmuje na siebie ciężar formalności, zapewniając płynność Twojego łańcucha dostaw i pełną zgodność z nowymi regulacjami UE.
🛡️ Bezpieczeństwo Prawne
Precyzyjnie weryfikujemy kody CN Twoich towarów i sprawdzamy ich status w systemie CBAM, eliminując ryzyko błędnych deklaracji i dotkliwych kar finansowych.
📊 Raportowanie i Dane
Wspieramy w komunikacji z dostawcami spoza UE, pomagając uzyskać wiarygodne dane o emisjach rzeczywistych, które stają się obowiązkowe od 2026 roku.
Wskazówka: Jako Twój partner celny, możemy pełnić rolę przedstawiciela pośredniego, co znacznie upraszcza proces uzyskiwania statusu upoważnionego zgłaszającego w rejestrze CBAM.
Dowiedz się więcej o naszej pełnej ofercie:
Kompleksowa obsługa celna dla importerów.
Przygotuj swoją firmę na CBAM 2026
Uniknij blokad importu i dotkliwych sankcji finansowych. Skorzystaj z doświadczenia ekspertów celnych Polagent.